پژوهشگر بخش کشاورزی و منابع طبیعی، با اشاره به اهمیت «آب مجازی» در کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی، گفت: محاسبه آب مجازی به کشورها کمک می کند تا منابع آبی خود را به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر یا محصولات استراتژیکتر سوق دهد.
حامد کیومرثی با تاکید بر لزوم استفاده از «آب مجازی» در بخش کشاورزی، اظهار کرد: استفاده از عبارت آب مجازی «Virtual Water» در کشاورزی به مفهومی اشاره دارد که برای درک بهتر تجارت جهانی آب و امنیت غذایی بسیار حیاتی است.
به گفته وی، آب مجازی به حجمی از آب گفته میشود که به طور غیرمستقیم در تولید یک کالا یا خدمات مصرف شده است. به عبارت دیگر، در حوزه کشاورزی این مقدار آبی است که برای تولید یک محصول در طول فرآیند رشد، برداشت و فرآوری مصرف شده است.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، با اشاره به لزوم توجه جدی به مفهوم آب مجازی در کشاورزی، ادامه داد: تولید برخی از محصولات کشاورزی به شدت آببَر است و در مناطقی که با کمبود آب مواجه هستمی، می توان این محصولات را با محصولاتی که آب کمتری مصرف می کنند، جایگزین کرد.
کیومرثی، آب مجازی را چالشی پنهان، اما سرنوشتساز دانست و اضافه کرد: فرض کنید تولید یک کیلوگرم هندوانه در منطقهای به مقدار مشخصی از آب مجازی نیاز دارد. اگر کشوری این محصول را از کشور دیگری وارد کند، در واقع همان مقدار آب مجازی برای هر کیلوگرم، به طور غیرمستقیم از منابع آبی کشور صادرکننده، «وارد» کرده است.
وی، آب مجازی را به سه جز اصلی آب سبز، آب آبی و آب خاکستری تقسیم کرد و گفت: کشورهایی که منابع آب داخلی محدودی دارند، میتوانند با واردات محصولاتی که در کشورهای پرآب تولید شدهاند، امنیت غذایی خود را تضمین کنند. در واقع، آنها بهجای صرف منابع آبی محدود خود برای تولید آن محصول، آب مجازی آن محصول را از طریق تجارت خریداری میکنند.
پژوهشگر بخش کشاورزی و منابع طبیعی تاکید کرد: با محاسبه آب مجازی، کشورها میتوانند بفهمند در تولید کدام محصولات آب کمتری مصرف میشود و منابع آبی خود را به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر یا محصولات استراتژیکتر سوق دهند.
وی مدیریت آب مجازی را شامل محاسبه آب مصرفی در تولید کالاها و خدمات دانست و خاطرنشان کرد: مدیریت آب مجازی نقشی کلیدی در مقابله با تغییرات اقلیمی ایفا میکند. این مدیریت با کاهش انتشار گازهای گلخانهای در کشاورزی و صنعت و حفاظت از منابع آبی در برابر خشکسالیهای ناشی از تغییرات اقلیم و افزایش تابآوری جوامع، به کاهش اثرات منفی این پدیده کمک می کند.
کیومرثی با بیان اینکه محققین، تولیدکنندگان و دست اندرکاران حوزه کشاورزی نیازمند توجه بیشتر به این مفهوم در تصمیم گیری ها و سیاستگذاری ها هستند، یادآور شد: آگاهی هرچه بیشتر با این مفهوم به سیاستگذاران کمک میکند تا اثرات زیستمحیطی و اقتصادی تصمیمات تجاری خود را بهتر درک کنند و با تصمیمات دقیق به توسعه کشاورزی پایدار که ضامن امنیت غذایی کشور و حفظ محیط زیست است، کمک کنند.